عرضه و پذیرش

آشنایی با بازار سرمایه

تامین مالی

به فرآيندي كه به دنبال ايجاد، جمع‌آوري و افزايش منابع مالي يا سرمايه‌اي براي هر نوع مخارجي است، تامين مالي مي‌گويند 

تامین مالی در سه سطح به شرح زیر مطرح می‌شود.

  • تامین مالی خانوار
  • تامین مالی بنگاه ها
  • تامین مالی دولت

TaminMali-2

معیارهای انتخاب روش تامین مالی

  • هزينه تامين مالي
  • ريسك كسب و كار
  • حد بهينه استفاده از هر روش
  • در دسترس بودن
  • دوره بازگشت سرمايه

 با توجه به اهمیت تامین مالی برای بنگاهها، در ادامه به توضیح جزییات آن می‌پردازیم.

تامین مالی بنگاه

تامین مالی از منابع درون بنگاه

در تامين مالي طرح ها و پروژها، منابع داخلي شركت‌ها به دليل ارزانتر بودن و كم ريسك بودن از اولويت برخوردارند.

تامین مالی از منابع بیرون بنگاه

  • منابع خارج کشور
  • منابع داخل کشور

تامین مالی از منابع خارج کشور

در فلوچارت زیر تامین مالی از منابع خارج کشور نمایش داده شده است.

TaminMali-3

تامین مالی از منابع داخل کشور 

 منابع داخلی کشور در سه حوزه به شرح زیر جمع‌آوري مي‌شود:

  • نظام بانك؛
  • بازار سرمايه؛
  • صنعت بيمه؛

منابع داخلی بطور مستقيم يا غير مستقيم در جهت تامين مالي شركت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد که در ادامه با اشاره به حوزه بانک و بیمه بصورت سرفصل، به تفضیل به شرح بازار سرمایه می‌پردازیم.

نظام بانکی

TaminMali-4

صنعت بیمه

 صنعت بيمه دو نقش عمده در نظام تامين مالي  بر عهده دارد.

  • تجهيز و تخصيص منابع مالي
  • مديريت ريسك فرآيندهاي تامين مالي

به طور كلي سرمايه‌گذاري شركت هاي بيمه در بازارهاي مالي و پولي به استناد آئين نامه 60 شورای عالی بیمه انجام می‌گیرد.

مطابق این قانون ، موسسه بیمه موظف است حداقل سی درصد از منابع سرمایه گذاری ابتدای دوره خود را به صورت سپرده‌های بانکی و اوراق مشارکت که با تضمین دولت یا بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا سایر بانک‌ها منتشر شده باشد، سرمایه‌گذاری کند.

بازار سرمایه

آشنایی با بازار سرمایه ایران

برای شناخت بهتر، از “بازار” و تعریف آن شروع کنیم. در یک تعریف ساده، می‌توان گفت، بازار مکانی است که در آن خرید و فروش صورت می‌گیرد؛ ساده‌تر این است که بگوئیم هرگاه شرایطی فراهم شود که بین خریدار و فروشنده رابطه‌ برقرار شود و معامله‌ای صورت پذیرد بازار تشکیل شده است. این شرایط می‌تواند مکان خاص یا شبکه‌ای ارتباطی مثل اینترنت باشد.

در بازارها به طور کلی دو نوع دارایی، دارایی‌های واقعی و دارایی‌های مالی، مورد معامله قرار می‌گیرند. دارایی‌های واقعی همان دارایی‌های فیزیکی هستند مثل زمین، ساختمان و انواع کالا مانند ماشین، لوازم خانگی و …. اما دارایی‌های مالی دارایی‌های کاغذی و یا اسنادی مثل سهام و اوراق هستند. بورس‌ بازاری است که در آن دارایی‌های مختلف مورد معامله قرار می‌گیرد، از این رو، انواع بورس‌ها را می‌توان تحت دسته‌ی زیر معرفی نمود.

بورس اوراق بهادار: در بورس اوراق بهادار دارایی‌های مالی از قبیل سهام، اوراق مختلف و… مورد معامله قرار می‌گیرد، در ایران، به بازار خرید و فروش اوراق بهادار که به طور رسمی و دائمی در محل معینی تشکیل می‌شود “بورس اوراق بهادار” می‌گویند.

که با توجه به الزامات بازار سرمایه به دو صورت بازار بورس و بازار فرابورس معرفی گردیده است. بورس کالا: بازاری که در آن خرید و فروش کالاهای معین صورت می‌گیرد و به طور منظم و دائم فعال است بورس کالا نام دارد، در بورس کالا معمولاً مواد خام و مواد اولیه مورد معامله قرار می‌گیرد. هر بورس کالایی را با نام همان کالایی که مورد معامله قرار می‌گیرد نام‌گذاری می‌کنند. مثلاً بورس نفت و بورس گندم. بورس ارز: در بورس ارز، همان طور که از نام آن مشخص است، کار خرید و فروش پول‌های خارجی انجام می‌گیرد. این بورس در کشور ما فعال نیست اما در کشورهای پیشرفته فعالیت چشم‌گیری دارد.

شورای عالی بورس و اوراق بهادار در جلسه 30/3/1390 با تجمیع درخواست‌های جداگانه با توجه به اهمیت بخش انرژِی در کشور، برای راه اندازی بورس نفت و برق به راه اندازی بورس انرژی رای داد. بر این اساس بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور جهت عرضه محصولات نفت و مشتقات نفتی ، برق، گاز طبیعی ، زغال سنگ ، حق آلودگی و سایر حامل‌های انرژی شکل گرفت

تقسیم بندی شرکت ها در بورس اوراق بهادار

 شرکت های پذیرفته شده در بورس بر حسب شاخص های آماری همچون سودسازی، سرمایه ثبت شده، سهام شناور، میزان شفافیت و …. رتبه بندی شده و به دو دسته در بورس بازار “اول” و “دوم” تقسیم می شوند که بازار اول نیز شامل تابلو “اصلی” و “فرعی” می‌باشد.

نهاد های معاملاتی می‌توانند در رتبه بندی‌های سازمان بورس جابه‌جا شوند مثلا با پیشرفت به تابلوی اصلی بازار اول انتقال پیدا کنند یا حتی از بازار اخراج شوند که بستگی به عملکرد آنها طبق معیارهای سازمان بورس دارد. شرکت‌هایی که براساس قوانین و ضوابط سازمان بورس نتوانسته‌اند در بازار بورس پذیرفته شوند، سهام خود را در بازار فرابورس عرضه می‌کنند.

 به طور معمول سهام شرکت‌هایی که از شفافیت کمتری برخوردارند و یا سرمایه یا سودآوری کافی ندارند، در بازار فرابورس معامله می‌شوند در کشور ما فرابورس از ۶ مهر سال ۱۳۸۸ برای معاملات سهام تمام شرکت هایی که نتوانسته اند مقررات بورس را رعایت کنند تاسیس شد که شامل بازار های “اول”، “دوم”، “سوم”، بازار های “پایه الف، ب، ج”، بازار “شرکت های کوچک و متوسط” و بازار “دارایی فکری”  می‌باشد.

مزایای پذیرش در بازار سرمایه

از دیدگاه شرکت

  1. سهولت در تأمین مالی از طریق انتشار سهام و سایر ابزارهای بازار
  2. کاهش ریسک نقدینگی
  3. برخورداری از مشوق های دولت و بورس نظیر معافیت‌های مالیاتی
  4. تعیین ارزش سهام شرکت
  5. سهولت در تغییر ترکیب سهامداری و انتقال مالکیت
  6. افزایش اعتبار داخلی و بین‌المللی
  7. سهولت در استفاده از تسهیلات بانکی و یا سایر ابزارهای تأمین مالی
  8. تسهیل وثیقه گذاری سهام توسط سهامداران
  9. آشنایی جامعه با واحد‌های اقتصادی و ابزار‌ بازاریابی محصولات شرکت
  10. ارائه معیارهای جدید برای ارزیابی عملکرد مدیریت شرکت
  11. افزایش توان رقابتی و سهم از بازار
  12. بهبود ساختار مالی و اقتصادی شرکت در نتیجه رعایت الزامات پذیرش
  13. ارتقا سیستم حسابداری و کنترل داخلی شرکت

از دیدگاه سهامداران

  1. تعیین قیمت منصفانه دارایی
  2. کسب بازده مناسب و پوشش مناسب در مقابل تورم
  3. کاهش ریسک سرمایه گذاری به دلیل ارتقا شفافیت
  4. انتخاب متنوع اوراق بهادار با ریسک و بازده متفاوت و توزیع و انتقال ریسک نظارت بر فعالیت شرکت ها در قالب قواعد، روش‌ها و قوانین بازار سرمایه
  5. پاسخگویی بیشتر مدیران شرکت

از دیدگاه کلان

  1. استفاده از منابع مالی کوچک در جهت انجام طرح‌های بزرگ
  2. بهره‌مندی از صرفه‌های ناشی از مقیاس
  3. کنترل نقدینگی و استفاده بهینه از منابع مالی سرگردان
  4. گسترش عدالت اجتماعی
  5. نظارت عمومی بر شرکت‌ها
  6. گسترش اقتصاد بازار محور
  7. رشد و توسعه اقتصاد کشور

تامین مالی بازار سرمایه 

با توجه به اهمیت تامین مالی برای بنگاهها ابزرهای تامین مالی در بازار سرمایه را مورد بررسی قرار می دهیم.

ابزارهای تامین مالی از طریق بازار سرمایه

ابزارهای تامین مالی بازار سرمایه عموما به دو دسته ابزارهای سرمایه محور (بر پایه سرمایه) و ابزارهای بدهی محور (بر پایه بدهی) تقسیم می‌شوند که در ادامه به صورت مختصر طبقه‌بندی می‌شوند.

ابزارهای سرمایه محور:

 این ابزارها دارای حقوق مالکانه هستند شامل:

  1. انتشار سهام (تاسیس شرکتهای سهامی عام، افزایش سرمایه و …)؛
  2. فروش بلوکی بخشی از سهام در کنترل؛
  3. فروش حق تقدم استفاده نشده در بازار (بصورت خرد یا بلوکی)؛
  4. صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه محور
  5. صندوق های سرمایه گذاری جسورانه
  6. صندوق سرمایه‌گذاری خصوصی (Private equity)
  7. قراردادهای اختیار تبعی معامله
  8. اختیار فروش
  9. قراردادهای آتی (future contract یا futures)
  10. قرارداد سبد آتی سهام/ قرارداد سبد آتی شاخص
  11. اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام

ابزارهای بدهی محور

 برای شرکت های بورسی و غیر بورسی که سهامی یا تعاونی هستند استفاده می شوند، در ذیل به بعضی از آنها اشاره خواهد شد:

  1. اوراق اجاره: این نوع اوراق عموما از طریق فروش و اجاره به شرط تملیک دارایی‌های ثابت بانی انجام می‌شود. همچنین امکان خرید دارایی از فروشنده مستقل از بانی و اجاره آن به بانی وجود دارد. دارایی­های پایه در این نوع اوراق عبارتند از: زمین، ساختمان، ماشین آلات و تاسیسات و وسائل حمل و نقل.
  2. اوراق اجاره سهام: نوعی از اوراق اجاره که دارایی پایه آن سهم یا سهام معینی از دارایی‌های بانی است.
  3. اوراق مرابحه: برای خرید دارایی ثابت یا مواد اولیه برای بانی قابل استفاده است.
  4. اوراق مشارکت: برای مشارکت سرمایه گذاران در طرح های توسعه سودآور بانی و یا تامین سرمایه در گردش مورد نیاز وی قابل استفاده است. این نوع اوراق دارای نرخ سود علی الحساب برای دارندگان بوده و در پایان مدت اوراق، سود و زیان قطعی طرح مورد مشارکت محاسبه و ما به التفاوت به دارندگان اوراق پرداخت می‌شود.
  5. اوراق استصناع: این نوع اوراق عموما برای ساخت و ایجاد دارایی­های ثابت مورد نیاز بانی قابل استفاده است.
  6. اوراق منفعت: این نوع اوراق عموما بر اساس منافع آتی داراییهای بانی منتشر میشوند. برای مثال منافع آتی حاصل از اجاره اتاقهای یک هتل، منافع اتی فروش بلیط های یک هواپیما و یا منافع آتی سود سهام شرکت‌ها.
  7. اوراق رهنی: در این نوع اوراق، دارایی­های پایه انتشار اوراق، تسهیلات اعطایی بانک ها هستند که بابت آنها دارایی هایی در رهن بانک قرار گرفته است. نظیر اوراق رهنی تسهیلات مسکن.
  8. اوراق خرید دین: در این نوع اوراق، مطالبات بانی از اشخاص غیر (نظیر اسناد دریافتنی تجاری) مبنای انتشار اوراق قرار میگیرد.
  9. اوراق سلف موازی استاندارد: اوراق سلف موازی استاندارد ابزار تأمین مالی کوتاه مدتی است (معمولا یکساله) که بر مبنای قرارداد سلف منتشر می‌شود.

با توجه به اهمیت تامین مالی از طریق عرضه سهام در بازار بورس توضیحات مربوطه بطور کامل ارایه می گردد.

شرایط عمومی پذیرش در بورس

  1. ثبت شرکت متقاضی نزد سازمان
  2. نبود محدودیت قانونی موثر برای نقل و انتقال سهام یا اعمال حق رای توسط صاحبان سهام
  3. سهام با نام و دارای حق رای باشد و تمام بهای اسمی ان پرداخت شده باشد
  4. تابعیت شرکت ایرانی باشد
  5. شخصیت حقوقی شرکت سهامی عام و یا تعاونی سهامی عام باشد
  6. سهام شركت‌هايي كه بخشي از سهام آنها داراي امتياز ويژه يا سهام ممتاز باشد، در صورت تأييد هيئت‌پذيرش، با رعايت مقررات مربوطه قابل پذيرش خواهد بود.
  7. زيان انباشته نداشته باشد.
  8. اساسنامه‌ متقاضي بايد منطبق با اساسنامه‌ نمونه‌ مصوب هيئت مديره سازمان و الزامات و شرايط تعيين شده توسط سازمان و ساير مراجع ذي‌صلاح، تدوين شده باشد.
  9. ارائه تعهد به منظور داشتن حداقل يك بازارگردان.
  10. گزارش حسابرس در مورد صورت‌هاي مالي دو دورۀ مالي منتهي به پذيرش كه حداقل يك دوره آن سال مالي كامل باشد، عدم اظهارنظر يا اظهارنظر مردود نباشد. در صورتي كه گزارش حسابرس در مورد صورت هاي مالي متقاضي به صورت مشروط صادر شده باشد، هيئت پذيرش مي تواند با اعمال الزامات بيشتر، نسبت به پذيرش متقاضي اقدام نمايد.
  11. دعاوي حقوقي له يا عليه متقاضي، داراي اثر با اهميت بر صورت‌هاي مالي، وجود نداشته باشد.
  12. به تأييد حسابرس، از سيستم اطلاعات حسابداري (از جمله حسابداري مالي و حسابداري بهاي تمام شده) مطلوب و متناسب با فعاليت خود و شرايط پذيرش در بورس (از جمله توانايي تهيه و افشاي اطلاعات مالي به موقع و قابل اتكاء) برخوردار باشد.

در تعدادی از بندهای بالا الزام شرط، باعث عدم آغاز فرایند پذیرش نشده و در حین اجرای پذیرش قابل انجام می باشند.

شرایط خصوصی جهت پذیرش در بازارهای بورس

جهت ایجاد سهولت در دسترسی بصورت جدول زیر ارایه گردیده است.

ردیفشرحبازار اول (تابلو اصلی)بازار دوم (تابلو فرعی)بازار دوم
1سرمایه ثبت شده آن از مبلغ مشخصی با توجه به الزام بازار مورد نظر کمتر نباشد.حداقل2000 میلیارد ریال باشد یا ارزش بازار حداقل 12000 میلیارد ریال باشد.حداقل 1500 ميليارد ريال باشد يا ارزش بازار سهام شركت حداقل 8000 ميليارد ريال باشد. حداقل 600 ميليارد ريال باشد يا ارزش بازار سهام شركت حداقل 5000 ميليارد ريال باشد.
2سهام شناورحداقل 25% و یا ارزش بازار سهام شناور حداقل6000 میلیارد ریال به شرط حداقل 15%حداقل 20% و یا ارزش بازار سهام شناور آزاد آن حداقل 4000 ميليارد ريال به شرط حداقل 12%حداقل 15% و یا ارزش بازار سهام شناور آزاد آن حداقل 2500 ميليارد ريال به شرط حداقل 7%
3تعداد سهامدارانبیش از 1000 نفربیش از 700 نفربیش از 250 نفر
4سود عملياتي شركت در دو دورۀ مالي منتهي به پذيرش از كيفيت بالايي برخوردار بوده و مجموع جريان خالص وجه نقد ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي آن طي اين دوره‌ها مثبت باشد. ***
5حداقل باید ...سال سابقه فعالیت در صنعت مربوطه داشته و طی این مدت موضوع فعالیت آن تغییر نکرده باشد همچنین از مدت ماموریت حداقل دو نفر از مدیران فعلی آن حداقل شش ماه سپری شده باشد.حداقل دارای 3 سال سابقه فعالیت با ساختار فعلی را داشته باشد.حداقل دارای 3 سال سابقه فعالیت با ساختار فعلی را داشته باشد.حداقل 2 سال سابقه فعالیت در صنعت بدون تغییر موضوع
6سود آور بوده و همچنین چشم انداز روشنی از تداوم سود آوری و فعالیت شرکت در صنعت مربوط وجود داشته باشد.حداقل 2 دوره از سه دوره منتهی به پذیزشدر 2 دوره مالی منتهی به پذیرشدر 1 دوره مالی منتهی به پذیرش
7بر اساس صورت مالی سالانه حسابرسی شده نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی حداقل معادل... باشد.0.30.20.15
8چنانچه تاسیس و فعالیت متقاضی مشمول رعایت و ضوابط خاص یا اخذ مجوزهای قانونی باشد، متقاضی موظف است علاوه بر رعایت مفاد این دستورالعمل، موارد یاد شده را نیز رعایت نماید.***

شرایط سهم جهت پذیرش در بازارهای فرابورس

  1. نزد سازمان ثبت شده باشد.
  2. با نام باشد.
  3. محدودیت قانونی موثر جهت نقل و انتقال آن وجود نداشته باشد.
  4. بهای اسمی آن تماما پرداخت شده باشد.

شرایط ناشر جهت پذیرش در بازارهای فرابورس

ردیفشرحبازار اولبازار دومبازار شرکت‌های کوچک و متوسط
1سرمایه ثبت شده آن از مبلغ مشخصی با توجه به الزام بازار مورد نظر کمتر نباشد.حداقل 500 میلیارد ریال و یا حداقل ارزش بازار 2000 میلیارد ریالحداقل 150 میلیارد ریال و یا حداقل ارزش بازار 800 میلیارد ریال-
2سهام شناورحداقل 10% شناور باشد و یا حداقل ارزش سهام شناور 1000 میلیارد ریال، که کمتر از 5% نباشدحداقل 5% شناور باشد و یا حداقل ارزش سهام شناور 400 میلیارد ریال باشد.-
3تعداد سهامدارانبیش از 200 نفر--
4سود‌آوریحداقل یک دوره منتهی به پذیرش سود‌آور بوده و چشم انداز روشنی از سود‌آوری داشته باشد.-دارای طرح توجیهی مورد تایید هیات مدیره مبنی بر وجود چشم‌انداز روشن از سود‌آوری
5حداقل باید ...سال از تاسیس یا بهره‌برداری گذشته باشد.2 سال پس از بهره‌برداریحداقل 1 سال پس از تاسیس-
6زیان انباشتهنداشته باشدبرنامه عملیاتی مناسبی برای خروج از شمول زیان داشته باشد-
7بر اساس صورت مالی سالانه حسابرسی شده نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی حداقل معادل... باشد.0.15-حداقل حقوق صاحبان سهام 1 میلیارد ریال و حداکثر 500 میلیارد ریال
8اساسنامه متقاضی باید منطبق با اساسنامه نمونه مصوب هیئت مدیره سازمان و الزامات و شرایط تعیین شده توسط سازمان و سایر مراجع ذیصلاح، تدوین شده باشد.**-
9بازارگردان*در صورت تشخیص هیات پذیرش-
10گزارش حسابرس در مورد صورت های مالی دو دوره مالی منتهی به پذیرش که حداقل یکی یک دوره کامل است عدم اظهار نظر و یا مردود نباشد.مردود یا عدم اظهارنظر نباشدمردود یا عدم اظهارنظر نباشدعدم گزارش ضعف با اهمیت در سیستم اطلاعات حسابداری
11دعاوی حقوقی له یا علیه شرکت، دارای اثر با اهمیت بر صورت های مالی وجود نداشته باشد.وجود نداشته باشدوجود نداشته باشد-
12حسابرس معتمد سازمان بورسباشدباشددر اولین مجمع عمومی حسابرس خود را از میان موسسات حسابرسی معتمد سازمان انتخاب کند
13اعضا هیات مدیره و مدیر عامل دارای سابقه محکومیت کیفری و یا تخلفات موثر طبق قوانین و مقررات حاکم بر بازار اوراق بهادار یا سوء شهرت حرفه ای نباشد.***

مراحل پذیرش

TaminMali-5

دیدگاهتان را بنویسید